Yapay Zeka ile
Programlamaya Giriş
Anadolu Üniversitesi · Yapay Zeka Akademisi
Güvenç Usanmaz
Öğretim Görevlisi · Bilişim Teknolojileri MYO
Oyun Geliştirme ve Programlama Programı
⌨️ → ile ilerle · ↓ ile alt slayt · ESC ile genel görünüm
📎 Ders Materyalleri
📄 Ders Notları
gusanmaz.github.io/ai-coding-guide/notlar.html
📽️ Bu Slaytlar
gusanmaz.github.io/ai-coding-guide/slayt1.html
🎓 YZ Akademisi
yzakademi.anadolu.edu.tr
QR kodları telefonunuzla tarayarak kaynaklara erişebilirsiniz.
"I have no technical ability. I know nothing about music.
I get paid for my taste."
"Teknik yeteneğim yok. Müzikten hiçbir şey anlamam.
Bana zevkim için para ödüyorlar."
— Rick Rubin
🎵 Amerikalı efsanevi müzik yapımcısı. Johnny Cash, Beastie Boys, Red Hot Chili Peppers, Jay-Z, Adele gibi sanatçılarla çalıştı. Enstrüman çalmaz, nota bilmez — ama müzikal vizyonu ve zevki ile albümleri şekillendirdi.
💡 Dersin mesajı: Teknik altyapınız olmadan yazılım dünyasına girebilir, zevkinizi ve vizyonunuzu dijital ürünlere dönüştürmek için AI araçlarını kullanabilirsiniz.
DERS 1
Programlamanın
Temelleri
Bölüm 1 – 7
1 Program Nedir? GUI vs CLI
🖱️ GUI
Grafik Arayüz — fare ile tıklanan, görsel programlar
Firefox, Photoshop, Word, mobil uygulamalar
⌨️ CLI
Komut Satırı — metin tabanlı, komut yazılan programlar
Terminal, PowerShell, komut yazarak çalıştırma
CLI Neden Önemli?
- Hız: Deneyimli kullanıcılar için çok daha hızlı
- Otomasyon: Komutları zincirleme çalıştırabilirsiniz (scripting)
- Sunucularda zorunluluk: Uzak sunucularda GUI yoktur
- AI ile kolay: AI metin tabanlı program yazmakta çok daha başarılı
📝 Not: Bu derslerde yazacağımız programlar CLI tabanlı olacak.
⌨️ Terminalde Kullanılan CLI Programları
| Komut | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
date | Sistem tarih ve saatini gösterir | date +"%Y-%m-%d" |
cal | Terminal içinde takvim görüntüler | cal 2026 |
top | Canlı sistem kaynak kullanımını izler (CPU, RAM) | top veya htop |
wget | Web'den dosya indirir | wget https://example.com/data.csv |
ollama | Yerel bilgisayarda LLM çalıştırır | ollama run llama3 |
💡 Bu komutların hepsi GUI'siz çalışır: ekranda pencere açmaz, metin girer / metin çıkarır. Terminal'e yazıp Enter'a basın.
2 Programlama Dilleri Programming Languages
🌍 Doğal Diller
Türkçe, İngilizce, Japonca, Arapça…
Farklı görünür ama hepsinin amacı: insanlarla iletişim
💻 Programlama Dilleri
Python, JavaScript, C, Rust…
Farklı söz dizimi ama hepsinin amacı: bilgisayara iş yaptırmak
💡 Bir dili bilmek diğerlerini öğrenmeyi kolaylaştırır — tıpkı İspanyolca bilen birinin İtalyancayı daha kolay öğrenmesi gibi.
Popüler Programlama Dilleri
🐍
Python
AI, veri, otomasyon
🌐
JavaScript
Web
☕
Java
Kurumsal, Android
⚙️
C / C++
Sistem, oyun
🦀
Rust
Güvenli sistemler
🐹
Go
Bulut, sunucu
🍎
Swift
iOS / macOS
📱
Kotlin
Android
Kod Nasıl Çalışır?
🔨 Derleyici Compiler
Tüm kodu bir seferde çevirir → çalıştırılabilir dosya üretir
C, C++, Go, Rust
▶️ Yorumlayıcı Interpreter
Kodu satır satır okur ve anında çalıştırır
Python, JavaScript, Ruby
Hangi Dil Nerede Yazılır?
| Dil | Popüler IDE | Online Seçenek |
|---|---|---|
| Python | PyCharm, VS Code | Google Colab, Replit |
| JavaScript / TS | VS Code, WebStorm | CodeSandbox, Replit |
| Java | IntelliJ IDEA, Eclipse | Replit |
| C / C++ | CLion, VS Code | OnlineGDB |
| Go | GoLand, VS Code | Go Playground |
| Rust | RustRover, VS Code | Rust Playground |
3 Kodun Yapı Taşları Functions, Classes & Modules
🔧
Fonksiyon Function
Belirli bir işi yapan, isimli kod bloğu.
Bir kere yaz, istediğin kadar çağır.
Bir kere yaz, istediğin kadar çağır.
📦
Sınıf Class
Veri + davranış şablonu.
Nesneler bu şablondan üretilir.
Nesneler bu şablondan üretilir.
📂
Modül Module
Fonksiyon ve sınıfları içeren dosya.
import ile kullanılır.🗃️
Paket Package
Birden fazla modülün
organize edilmiş hali → kütüphane.
organize edilmiş hali → kütüphane.
Neden Önemli?
💡 AI'a şunu söyleyebilirsiniz:
❌ "Bir şey yap sayıları toplasın"
✅ "Bir fonksiyon yaz, parametre olarak liste alsın, toplamını döndürsün"
✅ "Bir sınıf oluştur: Öğrenci, ad ve not özellikleri olsun"
✅ "pandas kütüphanesini import et"
❌ "Bir şey yap sayıları toplasın"
✅ "Bir fonksiyon yaz, parametre olarak liste alsın, toplamını döndürsün"
✅ "Bir sınıf oluştur: Öğrenci, ad ve not özellikleri olsun"
✅ "pandas kütüphanesini import et"
4 Kütüphane Kavramı Libraries & Packages
Modern yazılım = başkalarının yazdığı, test edilmiş hazır parçaları birleştirmek
Boeing 787 Dreamliner Analojisi
✈️
Kanat
Mitsubishi · Subaru 🇯🇵
🛩️
Gövde
Spirit 🇺🇸 · Kawasaki 🇯🇵 · Alenia 🇮🇹
🔧
Motor
Rolls-Royce 🇬🇧 · GE 🇺🇸
🛞
İniş Takımı
Safran 🇫🇷 · Collins 🇺🇸
🔲
Kuyruk
Alenia 🇮🇹 · Korea Aero. 🇰🇷
🎬
IFE
Panasonic 🇯🇵 · Thales 🇫🇷
8+ ülke, 40+ tedarikçi → Boeing Everett'te 3 günde monte edilir
Yazılımdaki Karşılığı
| Dil | Paket Yöneticisi | Örnek Komut |
|---|---|---|
| Python | pip | pip install pandas |
| JavaScript | npm / yarn | npm install express |
| Java | Maven / Gradle | pom.xml yapılandırma |
| Rust | Cargo | cargo add serde |
| Go | Go Modules | go get github.com/gin-gonic/gin |
💡 Aynı kütüphane birçok projede tekrar kullanılabilir — tıpkı aynı motorun farklı uçaklara takılması gibi.
5 IDE: Kod Yazma Ortamları IDE
Kod Notepad'de de yazılabilir ama profesyoneller IDE kullanır
📁
Dosya Gezgini
Proje dosyalarını ağaç yapısında gösterir
✏️
Kod Editörü
Sekmeli, syntax highlighted alan
▶️
Terminal & Çalıştır
Kodu doğrudan çalıştırma
🐛
Debugger
Hata ayıklama, adım adım çalıştırma
🤖 AI Araçlarının IDE Entegrasyonu
| Yaklaşım | Örnekler | Açıklama |
|---|---|---|
| AI-first IDE | Cursor, Windsurf, Antigravity | Sıfırdan AI etrafında tasarlanmış |
| Eklenti | GitHub Copilot, Kilo Code | VS Code'a eklenen AI uzantısı |
| Terminal aracı | Claude Code | IDE'den bağımsız, terminalde çalışır |
6 Söz Dizimi Renklendirme Syntax Highlighting
📝 Word
- Renk, kalınlık, boyut elle ayarlanır
- Farklı fontlar, boyutlar karışık
💻 Kod Editörü
- Renkler otomatik atanır (dil kurallarına göre)
- Monospace font — tüm karakterler eşit genişlik
Monospace:
i ve m harfi aynı genişlikte → kod hizalı ve okunabilir kalır.
7 Proje Yapısı Project Structure
Gerçek projeler onlarca-binlerce dosya içerir
📄
Kaynak Kodu
.py, .js, .ts
⚙️
Yapılandırma
config.json, .env
📖
Dokümantasyon
README.md
📦
Bağımlılıklar
requirements.txt, package.json
Derste İncelenecek Projeler
| Proje | Açıklama | Link |
|---|---|---|
| 🎲 Randomizer | Rastgele seçim aracı | GitHub |
| 📰 HNTerm | CLI Hacker News istemcisi | GitHub |
| 📁 OneFile | Tek dosyalık programlar koleksiyonu | GitHub |
| 🚀 Apollo-11 | NASA'nın orijinal uçuş yazılımı (Assembly) | GitHub |
💡 Soyutlama seviyesi hep yükseldi: Assembly → C → C++ → Python → AI. Her aşamada direnç oldu ama araçlar yazılımı daha erişilebilir kıldı.
DERS 2
Yapay Zeka Çağında
Programlama
Bölüm 8 – 17
8 Yazılım Dünyası Nasıl Değişti? Impact
%55
Copilot ile daha hızlı kodlama
GitHub, 2022
GitHub, 2022
%20-45
GenAI ile üretkenlik artışı
McKinsey, 2023
McKinsey, 2023
%76
Geliştiriciler AI araç kullanıyor/planlıyor
Stack Overflow, 2024
Stack Overflow, 2024
>%25
Google'da AI tarafından üretilen kod
Google, 2024
Google, 2024
🎵 "Vibe Coding" — Hissederek Kodlama
"There's a new kind of coding I call 'vibe coding'… you just see stuff, say 'run it,'
and if it works — great."
— Andrej Karpathy, 2025
🔗 Idan Gol — Viral LinkedIn Paylaşımı
⚠️ "Vibe Coding" Eleştirisi
- Güvenlik açıkları: İncelenmemiş kod, sızıntı riski
- Bakım zorluğu: Anlamadığınız kodu güncelleyemezsiniz
- Teknik borç: "Next, next, accept" yaklaşımı birikim yaratır
- Kod kokusu: Çalışan ama kötü yapılandırılmış kod
🎯 Hedef: Bilinçli vibe coding — AI'ın ürettiğini anlayarak, yönlendirerek kullanmak.
9 LLM ile Kod Yazma Coding with ChatGPT
Temel İş Akışı
1️⃣
ChatGPT aç
2️⃣
Ne istediğini yaz
3️⃣
Kodu kopyala
4️⃣
IDE'ye yapıştır
5️⃣
Çalıştır
6️⃣
Hata varsa geri gönder
✅ Programlama bilmeden bile basit-orta karmaşıklıktaki programları oluşturabilirsiniz!
🌐 Popüler LLM'ler — Kapalı Kaynak
| Şirket | Model | Context | Skor | Özellik |
|---|---|---|---|---|
| OpenAI | GPT-5.2 | 256K | ~96% | Flagship, multimodal |
| GPT-5.3 | 512K | ~97% | En yeni (Şub 2026) | |
| o3-pro | 200K | ~95% | Chain of thought | |
| Anthropic | Claude 4.5 Sonnet | 500K | ~96% | Kod kalitesi, agent |
| Claude 4.6 | 500K | ~98% | Benchmark lideri | |
| Gemini 3.0 Pro | 2M | ~95% | Devasa context | |
| Gemini 3.1 | 2M | ~96% | En yeni (Oca 2026) | |
| xAI | Grok 4 | 256K | ~95% | X/Twitter entegrasyonu |
🌐 Popüler LLM'ler — Açık Kaynak & Platform
| Şirket | Model | Context | Skor | Özellik |
|---|---|---|---|---|
| DeepSeek 🇨🇳 | DeepSeek-V4 | 256K | ~93% | Açık kaynak, MoE, ucuz |
| DeepSeek-R2 | 256K | ~94% | Açık kaynak reasoning | |
| Mistral 🇫🇷 | Mistral Large 3 | 256K | ~91% | Avrupa, çok dilli |
| Codestral 2 | 128K | ~93% | Kodlamaya özel | |
| Meta | Llama 4 | 1M/10M | ~92% | Tamamen açık kaynak |
| Groq | Llama, Mistral host | — | — | LPU çip, ultra hızlı |
💡 Açık vs Kapalı: Kapalı kaynak = şirket sunucuları. Açık kaynak = kendi sunucunuzda çalıştırılabilir.
🔤 Token Kavramı Tokens & Context Window
- Token ≈ ¾ kelime veya 3–4 karakter
- Context window = tek sohbetteki toplam girdi + çıktı token limiti
- 128K ≈ 300 sayfa, 1M ≈ 2.500 sayfa
⚠️ Token Limiti Neden Önemli?
- Büyük kod tabanları tek sohbete sığmaz
- Sohbet uzadıkça halüsinasyon (uydurma) artar, geçmiş unutulur
- API'de her token ücretli
→ Cursor, Windsurf gibi AI IDE'ler tüm codebase yerine sadece ilgili dosyaları akıllıca seçerek LLM'e gönderir.
10 Bu Yöntemin Sınırları Limitations
- Context Switch: ChatGPT ↔ IDE arası sürekli gidip gelme
- Farklı LLM'ler farklı alanlarda iyi: En iyisini seçmek zor
- Context window limiti: Tüm projeyi gönderemezsiniz
- Otomasyon yok: ChatGPT kodu yazar ama çalıştırmaz, hata ayıklamaz
→ Bu sınırlar, doğrudan IDE'ye entegre AI kodlama araçlarının doğmasına yol açtı.
11 AI Kodlama Araçları Tarihçesi History
| Tarih | Araç | Tür | Açıklama |
|---|---|---|---|
| Haz 2021 | GitHub Copilot | Eklenti | OpenAI Codex · VS Code içi ilk AI asistan |
| Haz 2022 | Copilot GA | Eklenti | Ücretli abonelik · %55 hız artışı |
| 2023 | Cursor | IDE | AI-first IDE (VS Code fork) · Chat + Agent |
| 2023 | Replit AI | Tarayıcı | Doğal dilden uygulama · bulut tabanlı |
| Kas 2024 | Windsurf | IDE | Codeium · Cascade agent sistemi |
| 2025 | Claude Code | Terminal | IDE bağımsız terminal agent |
| 2025 | Kilo Code | Eklenti | Açık kaynak VS Code eklentisi |
| 2025 | Antigravity | IDE | AI-first · uçtan uca geliştirme |
🔗 Araç Linkleri
🚀 Antigravity Kurulumu
- İndir → antigravity.ai
- Agent Manager'da AI modelini seç, API key gir
12 Fiyatlandırma Pricing
| Araç | Ücretsiz | Bireysel | Takım | Not |
|---|---|---|---|---|
| GitHub Copilot | ✓ Sınırlı | ~$10/ay | ~$19-39/ay | VS Code, JetBrains |
| Cursor | ✓ Sınırlı | ~$20/ay | ~$40/ay | AI-first IDE |
| Windsurf | ✓ Var | ~$15/ay | Değişken | VS Code tabanlı |
| Replit | ✓ Var | ~$25/ay | Değişken | Tarayıcı tabanlı |
| Claude Code | — | API / Pro | API | Terminal agent |
| Kilo Code | ✓ Açık kaynak | BYO API key | — | VS Code eklentisi |
📌 Fiyatlar değişkendir, güncel bilgi için resmi siteleri kontrol edin. Kilo Code ücretsiz ama LLM API'si ücretli.
13 Agent Yapısı ve Otomasyon Agent Architecture
Modern AI araçları sadece kod önermez — Agent olarak çalışır:
📁
Dosya oluştur / düzenle
⌨️
Terminal komutu çalıştır
📦
Paket kur
▶️
Programı çalıştır & test et
🐛
Hatayı tespit et & düzelt
🌐
Web'de arama yap
İzin Modelleri
🔒 Ask Mode
Her eylem öncesi izin ister
Güvenli ama yavaş
🔓 Auto / YOLO Mode
Sormadan hepsini yapar
Hızlı ama riskli!
⚠️ Başlangıçta Ask Mode kullanın — agent yanlışlıkla dosya silebilir veya güvensiz kod çalıştırabilir.
14 Teknik Bilgi Neden Hâlâ Önemli? Why It Matters
✈️ Pilot ve Otopilot Analojisi
- Modern uçaklarda gelişmiş otopilot var — ama pilotlar hâlâ gerekli
- Beklenmedik durumlar insan kararı gerektirir
- Pilot doğru parametreleri girer, otopilotun ne yaptığını anlar
AI kodlama araçları = otopilot, siz = pilot
Teknik Bilginin Somut Avantajları
- Daha iyi prompt: "responsive design, grid layout" vs "telefonda güzel görünsün"
- Doğru yönlendirme: "cache ekle", "binary search kullan", "async/await yap"
- Doğru kütüphane seçimi: Hangi araç ne işe yarar bilmek
- Hataları anlama: AI'ın hatasını yakalamak
- Sistem tasarımı: HTTP, API, REST, DNS, client/server kavramları
🌐 UI bileşen isimleri: component.gallery
"Accordion", "modal", "tabs", "breadcrumbs" gibi terimleri bilmek AI ile iletişimi güçlendirir.
"Accordion", "modal", "tabs", "breadcrumbs" gibi terimleri bilmek AI ile iletişimi güçlendirir.
15 AI'ın Güncel Sınırları Current Limitations
🏗️
Karmaşık Projeler
Proje büyüdükçe AI zorlanır
Context window yetmez, maliyet artar
Context window yetmez, maliyet artar
💡
Yenilikçilik Sınırı
Eğitim verisindeki kalıpları taklit eder
Yeni/niş alanlarda zayıf
Yeni/niş alanlarda zayıf
⚡
Optimallik
Her zaman en verimli kodu üretmez
Yönlendirme gerekir
Yönlendirme gerekir
🔒
Güvenlik
Açıklar, API key sızıntısı
İncelenmemiş kod riskleri
İncelenmemiş kod riskleri
⚠️ AI = prototipleme için harika, büyük/karmaşık projeler için hâlâ sınırlı.
16 Yazılım Mühendisliğinin Geleceği Future
✅ Yazılım mühendisliği ölmüyor — dönüşüyor.
Ne yapılacağını bilmek ve kalite kararları vermek, nasıl yapılacağından daha değerli hale geliyor.
Ne yapılacağını bilmek ve kalite kararları vermek, nasıl yapılacağından daha değerli hale geliyor.
17 Terimler Sözlüğü Glossary
3 kategoride 58 terim · ■ Programlama ■ Web & Sistem ■ AI & LLM
Algorithm
API
Authentication
Backend
Bug
Cache
CDN
CLI
Client / Server
Compiler
Container
Context Window
CRUD
Database
Debug
Dependency
Deployment
DNS
Endpoint
Executable
Fork
Framework
Frontend
GUI
HTTP
IDE
Interpreter
JSON
Latency
Library
LLM
Load Balancer
Microservices
Middleware
Open Source
Package Manager
Pagination
Prompt
Prototype
Repository
Request / Response
Responsive Design
REST API
Runtime
Scalability
Script
SDK
Source Code
SSL/TLS
Status Code
Syntax
Syntax Highlighting
Terminal
Token
Variable
Version Control
Web Service
Webhook
📚 Ek Kaynaklar
🎨 component.gallery — UI bileşen isimleri ve örnekleri
🗺️ roadmap.sh — Yazılım alanları yol haritaları
🔤 OpenAI Tokenizer — Token hesaplayıcı
🗺️ roadmap.sh — Hangi alanda yazılım geliştirmek istiyorsanız (frontend, backend, DevOps, AI/ML…)
o alandaki terimleri zaman içinde araştırın ve AI ile iletişiminize bu kavramları ekleyin.
Tıpkı bir ülkeye gitmeden önce temel kelimelerini öğrenmek gibi — doğru terimlerle çok daha iyi sonuçlar alırsınız.
Tıpkı bir ülkeye gitmeden önce temel kelimelerini öğrenmek gibi — doğru terimlerle çok daha iyi sonuçlar alırsınız.
Teşekkürler! 🎓
Güvenç Usanmaz
Anadolu Üniversitesi · Bilişim Teknolojileri MYO
Oyun Geliştirme ve Web Programlama · Öğretim Görevlisi
📧 guvencu@anadolu.edu.tr
💼 linkedin.com/in/gusanmaz
🐙 github.com/gusanmaz
🐙 Açık Kaynak & Katkı
Bu ders notları ve slaytlar açık kaynak olarak paylaşılmaktadır.
github.com/gusanmaz/ai-coding-guide
📌
Issue Açın
Hata, öneri veya soru bildirin
🔀
Pull Request
Düzeltme veya ekleme önerin
🍴
Fork’layın
Kendi kopyanızı oluşturun
✍️ Güvenç Usanmaz tarafından hazırlanmıştır · 🤖 İçeriğin oluşturulmasında AI araçlarından yararlanılmıştır